Мемлекеттік бағдарламалардың тиімділігін тек бюджет көлемімен ғана емес, олардың нақты адамға ашатын мүмкіндіктерімен де бағалауға болады. «Ұлттық қор – балаларға» жобасы осындай бастамалардың бірі. Бағдарламаның негізгі мақсаты – ұлттық байлықтың бір бөлігін өскелең ұрпақтың игілігіне бағыттап, қазақстандық жастардың ересек өмірге алғашқы қадамдарын жасауына қаржылық негіз қалыптастыру, деп хабарлайды «Эк-спорт» АА.
Бұл бағдарлама Жамбыл облысы үшін ерекше маңызға ие. Өңірде жастардың үлесі жоғары болғандықтан, білім алу, баспана мәселесін шешу және жеке қаржылық капитал қалыптастыру мүмкіндіктері жас буын үшін аса өзекті.
Бағдарламаның механизмі қарапайым. Жыл сайын Ұлттық қордың инвестициялық табысының 50 пайызы Қазақстан Республикасының 18 жасқа толмаған азаматтары арасында тең бөлінеді. Қаражат Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы есепшоттарда ескеріледі. Кәмелетке толғанға дейін жинақтар инвестициялануын жалғастырады, соның арқасында бұрын есептелген сомаға да инвестициялық табыс түсуі мүмкін.
2026 жылы бағдарламаға қатысушылардың әрқайсысына 130,71 АҚШ доллары есептелді. Бағдарламаға алғашқы жылдан бастап қатысып келе жатқан балалар үшін үш жыл ішінде инвестициялық табысты қоса есептегендегі жинақтың жалпы көлемі 370,56 долларға жетті.
Бұл көрсеткіштердің артында Жамбыл облысындағы жүздеген мың отбасының болашағы тұр. Бағдарлама іске қосылған алғашқы жылы өңірден 472 426 бала оның қатысушысы атанды. Олардың есепшоттарына 47,48 млн доллардан астам қаражат есептелді. Сонымен қатар бағдарлама іске қосылған алғашқы жылы 18 жасқа толған 21 626 жамбылдық жас өздерінің мақсатты жинақтарын пайдалануға мүмкіндік алды.
Мұнда маңызды бір жайт бар: бұл қаражатты кез келген ағымдағы қажеттілікке жұмсауға болатын қарапайым төлем емес. Мемлекет бағдарламаға ұзақ мерзімді сипат берген. 18 жасқа толғаннан кейін жинақтарды тұрғын үй жағдайын жақсартуға немесе білім ақысын төлеуге пайдалануға болады. Бұл ретте қаражатты толықтай немесе оның бір бөлігін ғана жұмсауға рұқсат етіледі. Пайдаланылмаған қалдық сақталады, ал кәмелетке толғаннан кейінгі он жыл ішінде сұранысқа ие болмаған қаражат ерікті зейнетақы жарналарын есепке алу үшін жеке зейнетақы шотына аударылады.
Жамбыл облысының жастары үшін бұл нақты мүмкіндіктерді білдіреді. Мысалы, жинақтарды тұрғын үй жинақ салымын толықтыруға, ипотекалық несие бойынша бастапқы жарнаға немесе тұрғын үй жағдайын жақсартудың заңнамада көзделген басқа да тәсілдеріне бағыттауға болады. Ал білім алуды таңдағандар бұл қаражатты оқу ақысын төлеуге пайдалана алады.
Бағдарлама іске қосылған алғашқы айлардың өзінде жамбылдық жастардың бұл мүмкіндікті белсенді пайдаланғаны байқалды. Атап айтқанда, бастапқы кезеңде облыс білім алуға төлем жасауға берілген өтініштер саны бойынша республикадағы көшбасшы өңірлердің қатарында болды. 322 өтініш орындалып, оларға 32,3 мың доллардан астам қаражат бағытталды.
Кейін бағдарламаға деген қызығушылық одан әрі артты. 2026 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша Қазақстанда жоба іске қосылғаннан бері мақсатты жинақтарды пайдалану үшін 316 223 өтініш орындалып, жалпы сомасы шамамен 57,88 млн долларды құрады. Оның 201 245-і тұрғын үй жағдайын жақсартуға, тағы 114 978 өтініш білім ақысын төлеуге қатысты.
Жастар қаражатты көбіне бірден баспана сатып алуға емес, жеке тұрғын үй капиталын қалыптастыруға бағыттайды. Ең танымал бағыттардың бірі – тұрғын үй құрылыс жинақтарын толықтыру. Бұл бағдарламаның жай ғана әлеуметтік төлем емес, ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлау құралына айналып келе жатқанын көрсетеді.
Жамбыл облысы үшін мұндай мүмкіндік аса өзекті. Өңірде жаңа инвестициялық жобалар жүзеге асырылып, жұмыс орындары ашылып, инфрақұрылым дамып келеді. Сонымен бірге жастар алдында сапалы білім алу, сұранысқа ие мамандық меңгеру және болашақта жеке баспаналы болу сияқты дәстүрлі мәселелер тұр. «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы осы міндеттерді шешуге қосымша мүмкіндік береді.
Бағдарламаның тағы бір маңызды ерекшелігі – оның қысқа мерзімді нәтижеге ғана бағытталмауы. Бүгінгі күні балаға есептелген қаражат салыстырмалы түрде аз болып көрінуі мүмкін. Алайда жыл сайынғы есептеулер мен инвестициялық табысты ескерсек, кәмелеттік жасқа толған кезде жинақ көлемі айтарлықтай ұлғаюы ықтимал. Сондықтан бұл қаражатты тек бүгінгі төлем ретінде қабылдау дұрыс емес. Шын мәнінде, әрбір қатысушы үшін өзіндік бастапқы капитал қалыптасады.
Ата-аналар баласының бағдарламаға қатысуын және жинақ көлемін бақылай алады. Есептелген қаражат туралы ақпаратты БЖЗҚ-ның арнайы сайты арқылы, сондай-ақ eGov Mobile және бірқатар банк қосымшалары арқылы тексеруге болады.
Бүгінде Жамбыл облысында жаңа буын мамандары, кәсіпкерлер, инженерлер, педагогтер және басқа да кәсіби мамандар қалыптасып келеді. Сондықтан мұндай қолдаудың мәні де ерекше. Балаларға салынған инвестиция – бұл өңірдің адами капиталына салынған инвестиция.
Бүгінгі 370 доллар аса үлкен сома болып көрінбеуі мүмкін. Алайда бағдарламаға ұзақ мерзімді перспектива тұрғысынан қарасақ, оның негізгі құндылығы тек нақты сомада емес екені түсінікті. Ең бастысы – жас адамның өмірін өз бетінше айқындай бастаған кезде пайдалануға болатын жеке қаржылық ресурсының қалыптасуы.
«Ұлттық қор – балаларға» жобасының негізгі идеясы да осында – ұлттық байлықтың бір бөлігін жаңа ұрпақ үшін нақты мүмкіндікке айналдыру. Балалар мен жастар қоғамның елеулі бөлігін құрайтын Жамбыл облысы үшін бұл жай ғана кезекті мемлекеттік бағдарлама емес, өңір мен елдің болашағына бағытталған ұзақ мерзімді инвестиция.
